SN o wyłączeniu (za)kredytowanego (finansowanie w banku, sędzia z kredytem) sędziego w sprawie dotyczącej kredytu. W tym przypadku – frankowego.

Rozstrzygnięcia wymaga w pierwszej kolejności procesowy zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 49 w zw. z art. 51 k.p.c. przez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie okoliczności, że sędziowie Sądu Apelacyjnego orzekający w sprawie – Sędzia SA B. S. (sprawozdawca) i Sędzia SA k.c. podlegali wyłączeniu od rozpoznania sprawy. Skarżący podniósł, że z opublikowanych w internecie oświadczeń majątkowych sporządzonych w marcu 2017 r. wynika, iż osoby te zaciągnęły kredyty hipoteczne indeksowane kursem franka szwajcarskiego, zachodzą więc, w ocenie powoda, uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności, wpisujące się w systematykę i aksjologię art. 49 k.p.c. Zdaniem skarżącego, wskazani sędziowie mieli obowiązek zawiadomienia Sądu Apelacyjnego o zachodzącej podstawie ich wyłączenia od rozpoznania niniejszej sprawy, polegającej na tym, że są stronami umów kredytu indeksowanych do franka szwajcarskiego, podobnych do umowy będącej przedmiotem sporu. Wydany przez nich wyrok, cyt. „sprzyjający pozwanemu kredytobiorcy”, jest elementem kształtującym linię orzecznictwa sądów powszechnych i Sądu Najwyższego dotyczącą spraw „frankowych”, oddziaływującej na pozycje kredytodawców i kredytobiorców w podobnych sprawach sądowych. Uchybienie procesowe polegające na niezłożeniu przez sędziów Sądu Apelacyjnego wspomnianych oświadczeń mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W odniesieniu do tych zarzutów należy przypomnieć, że gwarantowane w art. 45 Konstytucji prawo strony do bezstronnego sądu jest jedną z elementarnych zasad demokratycznego państwa prawnego; tę zasadę wyraża art. 6 Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.Urz.UE.C 303 z 14.12.2007, s. 1); akcentuje jej znaczenie także Europejska Karta o Statucie Sędziów z 1998 r. Sędzią bezstronnym jest sędzia zdolny do obiektywnego rozpoznania sprawy w celu wydania sprawiedliwego wyroku, bez kierowania się jakimikolwiek uprzedzeniami lub względami pozamerytorycznymi, wolny od nacisków zewnętrznych i wewnętrznych emocji, konfliktów sumienia lub przekonań. Prawo do bezstronnego sądu i rzetelnego procesu (fair trial) gwarantowane jest w polskiej ustawie procesowej, między innymi, przez wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy ustawy (iudex inhabilis – art. 48 k.p.c.) oraz przez wyłączenie sędziego na podstawie postanowienia sądu w wyniku rozpoznania wniosku strony lub samego sędziego o jego wyłączenie (iudex suspectus – art. 49 k.p.c.).

Stosownie do art. 49 k.p.c., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48 k.p.c., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Chodzi tu o istnienie bezpośrednich relacji o charakterze osobistym między sędzią i stronami postępowania, a także wszelkich innych okoliczności, które obiektywnie i rozumnie oceniane, mogą być źródłem uzasadnionych wątpliwości co do możliwości zachowania przez sędziego pełnego obiektywizmu przy rozstrzyganiu sporu między stronami. Instytucja wyłączenia sędziego, trwale związana z zasadą bezstronności i stanowiąca jeden z istotnych elementów niezawisłości, spełnia w procesie sądowym bardzo ważne funkcje; z jednej strony zapewnia obiektywizm orzekania oraz buduje społeczne zaufanie do wymiaru sprawiedliwości, z drugiej natomiast zwalnia sędziego od rozwiązywania trudnych konfliktów sumienia (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2007 r., II CZ 13/07, niepubl. i z dnia 23 listopada 2011 r., III SO 9/11, niepubl.).

Stosownie do art. 50 § 1 k.p.c., wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia, bezpośrednio po powzięciu informacji o przyczynie wyłączenia, aby zapobiec rozpoznaniu sprawy przez sędziego, w stosunku, do którego powstały uzasadnione wątpliwości. Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 k.p.c., o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów – sąd nad nim przełożony. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów zawodowych po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

Wniosek o wyłączenie może złożyć także sam sędzia wyznaczony (wylosowany) do osądzenia konkretnej sprawy. Chodzi tu o okoliczności nieznane stronie (niedostępne dla strony), które rozważone w sumieniu sędziego z punktu widzenia prawa oraz wiążących sędziego zasad etyki i ocenione przez niego, jako mogące wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, skutkują podjęciem przez sędziego decyzji o zawiadomieniu sądu o zachodzącej podstawie wyłączenia (art. 51 k.p.c.).

W rozpoznawanej sprawie, powodowy Bank nie złożył wniosku o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego w (…) B. S. i k.c. z powołaniem się na argument, że są stronami umów kredytowych waloryzowanych do franka szwajcarskiego, przed wydaniem przez nich wyroku z dnia 16 stycznia 2018 r. Dopiero w skardze kasacyjnej powód wskazał na treść oświadczeń majątkowych tych sędziów z marca 2017 r. jako źródło powziętych wątpliwości co do bezstronności tych sędziów z argumentacją, że sędziowie ci „mogą być choćby potencjalnie zainteresowani pojawieniem się w obrocie prawnym wyroku sprzyjającego kredytobiorcom „frankowym”. Przytoczone w skardze argumenty, mające świadczyć o trafności tezy, że sędziowie ci powinni z własnej inicjatywy wyłączyć się od rozpoznania tej sprawy, a nie czyniąc tego, naruszyli art. 49 i 51 k.p.c. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, są nieuzasadnione. Sędziowie są stronami wielu stosunków zobowiązaniowych, uczestniczą w życiu publicznym, społecznym i gospodarczym na takich samych zasadach, jak inni obywatele; korzystają z dostępnych na rynku towarów i usług, w tym produktów bankowych, zawierając umowy kredytowe o różnym charakterze podobnie, jak inni konsumenci. Przyjęcie zatem ogólnego założenia, że sam fakt zaciągnięcia przez sędziego zobowiązania na podstawie umowy o kredyt denominowany (waloryzowany) do CHF powoduje z definicji, że nie jest on bezstronny i obiektywny oraz zobowiązuje go do wyłączenia się „z góry” od rozpoznania każdej, podobnej do niniejszej, sprawy zawisłej między kredytobiorcą i bankiem, prowadzi do konsekwencji szkodliwych zarówno z punktu widzenia sprawności i wydolności wymiaru sprawiedliwości, jak i szeroko pojmowanego interesu publicznego. W każdym przypadku powstania wątpliwości co do bezstronności konkretnego sędziego, będącego stroną „frankowej” umowy kredytowej, kwestie te powinny być wyjaśniane przede wszystkim na wniosek strony. W odniesieniu do realiów rozpatrywanej sprawy należy zwrócić uwagę, że zgodnie z ustawą, oświadczenia majątkowe sędziów dotyczące 2016 r. składane w terminie do dnia 30 kwietnia 2017 r. według staniu na dzień 31 grudnia 2016 r., podlegały publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie internetowej Sądu Apelacyjnego nie później niż do dnia 30 czerwca 2017 r., a więc przed wydaniem wyroku z dnia 16 stycznia 2018 r. W rozpoznawanej sprawie istniała zatem obiektywna możliwość złożenia przez powoda stosownego wniosku o wyłączenie wskazanych sędziów przed zakończeniem postępowania w Sądzie Apelacyjnym oraz poddania tego wniosku ocenie przez Sąd Apelacyjny w postępowaniu incydentalnym, z której to możliwości strona powodowa nie skorzystała. Zawarta w skardze teza skarżącego, że sędziowie Sądu Apelacyjnego powinni z własnej inicjatywy złożyć oświadczenia o ich wyłączeniu na podstawie art. 51 k.p.c., nie znajduje uzasadnienia w przytoczonych w skardze okolicznościach, albowiem nie wiadomo, jakiego rodzaju umowy, na jakich zasadach i z jakim bankiem osoby te zawarły. Czynienie zarzutu sędziom wymagałoby więc wykazania przez powoda, że sprzeniewierzyli się oni wiążącym ich zasadom etycznym, świadomie nie wyłączając się od orzekania w tej sprawie, mimo istnienia konfliktu interesów lub innych okoliczności uzasadniających tezę, że nie są zdolni do bezstronnego osądzenia sporu, do czego nie ma żadnych przesłanek.

źródło: https://sip.lex.pl/orzeczenia-i-pisma-urzedowe/orzeczenia-sadow/iv-csk-279-18-watpliwosci-co-do-bezstronnosci-522736974

WyrokSądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2019 r.IV CSK 279/18

blog partnerski sklepu
Updated: 14 lutego 2022 — 15:56

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *