Pozbawienie możności działania.

„Pozbawienie strony możności działania, o którym stanowi art. 401 pkt 2 k.p.c. polega na tym, że z powodu wadliwości proceduralnych sądu, będących skutkiem naruszenia konkretnych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, strona nie mogła brać udziału w całym postępowaniu lub istotnej jego części. Nie ma podstaw do uznania, by działanie sądu naruszało przepisy postępowania, jeżeli podjął on wszelkie możliwe na tym etapie czynności służące prawidłowemu zawiadomieniu strony i umożliwieniu jej uczestnictwa w rozprawie (postanowienie Sądu Najwyższego z 6.6.2012 r., IV CZ 6/12,).

Określenie o „pozbawieniu możności działania” wskazuje na to, że odnosi się ono do sytuacji, kiedy to z przyczyny leżącej poza osobą samego zainteresowanego nie mógł on wziąć udziału w sprawie (postanowienie Sądu Najwyższego z 28.3.2007 r., II CZ 16/07,). Strona zostaje pozbawiona możności działania tylko wtedy, gdy doszło do całkowitego pozbawienia jej możności obrony swych praw, a więc gdy znalazła się w takiej sytuacji, która uniemożliwia, a nie tylko utrudniła lub ograniczyła popieranie przed sądem dochodzonych żądań. Nie można żądać wznowienia postępowania na tej podstawie, że sąd pominął środek dowodowy wskazany przez stronę (uczestnika postępowania), uznając go za nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy (postanowienie Sądu Najwyższego z 21.9.2007 r., V CZ 88/07). Pozbawienie strony możliwości działania wskutek naruszenia przepisów prawa – jako podstawa skargi o wznowienie postępowania w rozumieniu art. 401 pkt 2 k.p.c. – odnosi się do pozbawienia możności działania strony, które wystąpiło przed uprawomocnieniem się orzeczenia (postanowienie Sądu Najwyższego z 12.2.1999 r., II UKN 36/99,). Chociaż pozbawienie strony możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa jest – w rozumieniu art. 401 pkt 2 KPC – pojęciem szerokim, ale niewątpliwie nie obejmuje ono nieudolnego lub wadliwego – bez względu na przyczynę – prowadzenia sprawy przez samą stronę. Jego zakresem są objęte tylko okoliczności, które powodują pozbawienie strony możności działania w procesie, niespowodowane przez samą stronę i niezależne od jej zachowania się, chociażby postępowanie strony stanowiło naruszenie przepisów prawa (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 2.12.2004 r., I ACA 1921/04,).

Po pierwsze, pozbawienie strony możności działania musi być następstwem naruszenia przepisów prawa (tak W. Siedlecki, Nieważność procesu, s. 151; E. Wengerek, Glosa do orz. SN z 1.2.1961 r., 4 CR 151/60, OSPiKA 1962, Nr 5, poz. 119 263; M. Sawczuk, Wznowienie postępowania, s. 142).

Po drugie, pomiędzy naruszeniem przepisów prawa a pozbawieniem strony możności obrony swych praw musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Nieistotne jest natomiast, czy i z jakiejkolwiek winy, i przez kogo prawo zostało naruszone (orzeczenie Sądu Najwyższego z 1.10.1937 r., C III 509/37, Zb. Urz. 1938, Nr 325; za M. Sawczukiem, Wznowienie postępowania, s. 146).

Po trzecie, skoro ustawa mówi o pozbawieniu, stan ten musi wynikać z zachowania sądu lub strony przeciwnej. Innymi słowy, musi wynikać z innych okoliczności niż sytuacja osobista samej strony, czy też jej zaniechanie procesowe (postanowienia Sądu Najwyższego z 2.2.2006 r., II CZ 134/05, z 28.3.2007 r., II CZ 16/07, z 9.8.2005 r., IV CK 57/05,). Sytuacja procesowa stworzona przez zachowanie samego skarżącego nie wyczerpuje podstawy wznowienia. Nie może np. wynikać ze stanu zdrowia strony, wypadku lub innego zdarzenia losowego, które stanęły na przeszkodzie dokonaniu określonych, wymaganych na danym etapie sprawy, czynności procesowych (postanowienie Sądu Najwyższego. z 22.7.2008 r., II UZ 33/08).

Po czwarte ustawa wymaga pozbawienia ( verba legis) możności działania, co nie jest równoznaczne z każdym utrudnieniem sytuacji procesowej lub ograniczeniem praw strony (orzeczenie Sądu Najwyższego z 17.12.1959 r., 4 CR 13/59, niepubl., cyt. za M. Sawczukiem, Wznowienie postępowania, s. 151). Musi zatem dojść do uniemożliwienia, a nie tylko utrudnienia stronie popierania roszczeń lub obrony przed żądaniem strony przeciwnej (orzeczenie Sądu Najwyższego. z 21.6.1961 r., 3 CR 953/60, NP 1963, Nr 1, s. 117.).”

źródło: https://www.saos.org.pl/judgments/273781

W karnej i administracyjnej pewnie inne kryteria.

Administracyjna:

” Brak możności działania jest wyrazem naruszenia procedury, polegającym na tym, że dany podmiot miał ustawowe prawo czynnego udziału w postępowaniu lecz został tego prawa w praktyce pozbawiony (zob. wyrok NSA z dnia 20 maja 2003 r., sygn. akt II SAB 18/03, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). „

Updated: 19 grudnia 2020 — 18:24

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *